افت باروری و سالمندی؛ سه چالش جمعیتی ایران

وی گفت ۲۹ استان از ۳۱ استان کشور پایین‌تر از سطح جانشینی جمعیت، یعنی ۲.۱ فرزند به ازای هر زن، قرار دارند. تعداد موالید کشور در یک دهه گذشته حدود ۴۳ درصد کاهش یافته و از ۱۵۷۰۲۱۹ مورد در ۱۳۹۴ به حدود ۸۹۲ هزار مورد در ۱۴۰۴ رسیده است.

به گفته رییسی، نرخ باروری نکاحی حدود ۲.۵۴ فرزند است و فاصله آن با نرخ باروری کل نشان‌دهنده نقش مهم کاهش ازدواج و تاخیر در تولد فرزند اول در افت باروری است. ازدواج‌ها در فاصله ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ حدود ۲۳ درصد کم شده است. میانگین سن ازدواج زنان حدود ۲۴ سال و سن مادر شدن هنگام تولد نخستین فرزند حدود ۲۷ سال عنوان شده است.

سهم جمعیت ۶۰ ساله و بیشتر از حدود ۹ درصد در ۱۳۹۵ به حدود ۱۲ درصد در ۱۴۰۵ رسیده و میانه سنی جمعیت حدود ۳۵ سال است. رشد طبیعی جمعیت نیز از حدود ۱.۳ درصد در ۱۳۹۰ به حدود نیم درصد در ۱۴۰۴ کاهش یافته است.

وی گفته است ثابت ماندن نرخ باروری به تنهایی برای توقف روند کاهش موالید کافی نخواهد بود، زیرا کوچک شدن گروه‌های سنی متولدشده تعداد مادران بالقوه را در دهه‌های آینده کاهش می‌دهد. به گفته او، یک سیاست یکسان برای همه استان‌ها پاسخگوی شرایط جمعیتی کشور نیست و سیاست‌ها باید متناسب با ویژگی‌های هر منطقه باشند.

به گفته رییسی، اولویت نخست برنامه‌های جمعیتی تمرکز بر زنجیره ازدواج تا تولد فرزند اول، سن ازدواج و فاصله زمانی تا نخستین فرزند است. اولویت دوم، تقویت نقش نظام سلامت در مشاوره فرزندآوری، درمان ناباروری، مراقبت از بارداری سالم، کاهش سزارین‌های غیرضروری و پیشگیری از سقط است.